Επιστημονικά άρθρα

WHOLE EXOME SEQUENCING (WES)

Αλληλούχηση Ολόκληρου του Εξώματος – Ολοκληρωμένη διερεύνηση γενετικών νοσημάτων

Η αλληλούχηση ολόκληρου του εξώματος (Whole Exome Sequencing – WES) αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εφαρμογές της σύγχρονης γονιδιωματικής ιατρικής, προσφέροντας τη δυνατότητα ταυτόχρονης ανάλυσης χιλιάδων γονιδίων που σχετίζονται με κληρονομικά και γενετικά νοσήματα. Το εξώμα περιλαμβάνει τις πρωτεϊνοκωδικές περιοχές των γονιδίων, οι οποίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 1–2% του ανθρώπινου γονιδιώματος. Παρότι αποτελούν μικρό ποσοστό του συνολικού DNA, περιλαμβάνουν μεγάλο αριθμό γενετικών παραλλαγών που συνδέονται με γνωστά μονογονιδιακά νοσήματα. Η τεχνολογία WES επιτρέπει τη διερεύνηση ενός ευρέος φάσματος γενετικών παθήσεων, ιδιαίτερα όταν η κλινική εικόνα είναι σύνθετη ή δεν παραπέμπει με σαφήνεια σε ένα συγκεκριμένο γονίδιο ή σύνδρομο (Manickam et al., 2021).

Τι εξετάζουμε στην ID LABS;

Στην ID LABS εφαρμόζουμε τεχνολογίες αλληλούχησης νέας γενιάς (Next-Generation Sequencing – NGS) για την ανάλυση των πρωτεϊνοκωδικών περιοχών του ανθρώπινου γονιδιώματος.

Η εξέταση περιλαμβάνει:

  • Ανάλυση χιλιάδων γονιδίων που σχετίζονται με γνωστές κληρονομικές παθήσεις.
  • Ανίχνευση σημειακών γενετικών παραλλαγών (SNVs) και μικρών εισαγωγών ή ελλείψεων (indels).
  • Εξειδικευμένη βιοπληροφορική ανάλυση και φιλτράρισμα των γενετικών ευρημάτων.
  • Αξιολόγηση της κλινικής σημασίας των παραλλαγών, με βάση διεθνή επιστημονικά κριτήρια.
  • Συσχέτιση των γενετικών αποτελεσμάτων με το κλινικό ιστορικό και τον φαινότυπο του εξεταζομένου.

Η ταξινόμηση των γενετικών παραλλαγών πραγματοποιείται σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του American College of Medical Genetics and Genomics και της Association for Molecular Pathology (ACMG/AMP), καθώς και τις κατά περίπτωση νεότερες εξειδικευμένες συστάσεις (Richards et al., 2015).

Σε ποιες περιπτώσεις ενδείκνυται;

Η αλληλούχηση ολόκληρου του εξώματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη διερεύνηση:

  • Σπάνιων και αδιάγνωστων γενετικών νοσημάτων.
  • Συγγενών ανωμαλιών και συνδρόμων.
  • Αναπτυξιακής καθυστέρησης και νοητικής αναπηρίας.
  • Κληρονομικών νευρολογικών και νευρομυϊκών παθήσεων.
  • Κληρονομικών καρδιολογικών και μεταβολικών νοσημάτων.
  • Οικογενειών με ιστορικό γενετικών παθήσεων.
  • Περιπτώσεων στις οποίες προηγούμενοι στοχευμένοι γενετικοί έλεγχοι δεν έχουν οδηγήσει σε διάγνωση.

Ανάλογα με την κλινική ένδειξη, μπορεί να πραγματοποιηθεί ανάλυση ενός ατόμου ή Trio-WES, με ταυτόχρονη εξέταση του πάσχοντος και των δύο βιολογικών γονέων του.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα;

Το σημαντικότερο πλεονέκτημα του WES είναι ότι επιτρέπει τη διερεύνηση πολλών πιθανών γενετικών αιτίων με μία ολοκληρωμένη εξέταση. Η αναγνώριση μιας κλινικά σημαντικής γενετικής παραλλαγής μπορεί να συμβάλει στην ακριβέστερη διάγνωση, στην κατάλληλη παρακολούθηση του ασθενούς, στη γενετική συμβουλευτική και στην εκτίμηση του κινδύνου επανεμφάνισης ενός κληρονομικού νοσήματος στην οικογένεια.

Επιστημονική αξιολόγηση και περιορισμοί

Το WES δεν ανιχνεύει με την ίδια αξιοπιστία όλες τις κατηγορίες γενετικών μεταβολών. Για ορισμένες δομικές αναδιατάξεις, επεκτάσεις επαναλαμβανόμενων αλληλουχιών, βαθιές ενδογονιδιακές παραλλαγές και επιγενετικές διαταραχές ενδέχεται να απαιτούνται συμπληρωματικές εξετάσεις. Επιπλέον, ένα αρνητικό αποτέλεσμα δεν αποκλείει πλήρως την ύπαρξη γενετικού νοσήματος.

Στην ID LABS δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στην επιστημονική ερμηνεία των γενετικών ευρημάτων, αναγνωρίζοντας ότι η αξία της γονιδιωματικής ανάλυσης δεν περιορίζεται στην παραγωγή δεδομένων, αλλά επεκτείνεται στην ορθή κλινική αξιοποίησή τους.

ID LABS – Integrated Diagnostics Labs

Advanced Diagnostics. Precision Medicine. Better Decisions.

Βιβλιογραφία

Manickam, K. et al. (2021) ‘Exome and genome sequencing for pediatric patients with congenital anomalies or intellectual disability: an evidence-based clinical guideline of the American College of Medical Genetics and Genomics (ACMG)’, Genetics in Medicine, 23(11), pp. 2029–2037.

Richards, S. et al. (2015) ‘Standards and guidelines for the interpretation of sequence variants: a joint consensus recommendation of the American College of Medical Genetics and Genomics and the Association for Molecular Pathology’, Genetics in Medicine, 17(5), pp. 405–424.


Δημήτριος Αγκάς · BSc, M.Med.Sc., PhD
Γενετιστής & Κλινικός Εμβρυολόγος · Επιστημονικός Διευθυντής
ID LABS – Integrated Diagnostics Labs
d.agkas@idlabs.gr